Pensioen

Pensioen (het inkomen dat u ontvangt vanaf uw pensioendatum) bestaat uit drie pijlers:

  • Pijler 1: uitkering zolang u leeft van de Algemene Ouderdomswet (AOW) die start op de door de overheid bij wet vastgestelde pensioendatum.
  • Pijler 2: uitkering zolang u leeft van het pensioen dat
    u bij uw (voormalige) werkgever heeft opgebouwd. Dit pensioen noemen we ook wel ouderdomspensioen. Het pensioen gaat in op de pensioendatum die in het pensioenreglement is vastgelegd.
  • Pijler 3: een eventuele privé-pensioenaanvulling waarvoor u zelf heeft gezorgd. Afhankelijk van de overeenkomst die u heeft gesloten, ontvangt u de aanvulling levenslang of gedurende een vooraf afgesproken periode.

Hoe wordt het pensioen (Pijler 2) verdeeld na een scheiding?

1 Ouderdomspensioen

Partners hebben wanneer zij scheiden over en weer recht op een deel van elkaars aanspraak op ouderdomspensioen conform de 'Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding'. De WVPS geldt voor zowel gehuwden als geregistreerd partners. U en uw ex-partner hebben beiden recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd. Deze verdeling geldt voor scheidingen na 30 april 1995.

Standaardverdeling

In de wet is een standaardverdeling opgenomen. Daarbij krijgen u en uw ex-partner allebei de helft van het ouderdomspensioen dat tussen de huwelijks- of partnerschapssluiting en scheiding is
opgebouwd. Het maakt niet uit of er sprake is van gemeenschap van goederen of huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden. Tenzij in de huwelijkse of partnerschaps-voorwaarden of in het
scheidingsconvenant uitdrukkelijk de toepasselijkheid van de standaard verdeling is uitgesloten, of uitdrukkelijk staat dat er geen verdeling van ouderdomspensioen is bij scheiding.

Andere verdeling

U kunt met uw ex-partner een andere verdeling van het ouderdomspensioen afspreken. U kunt bijvoorbeeld afspreken dat niet ieder de helft van het ouderdomspensioen krijgt, maar dat de
verdeling bijvoorbeeld 60% voor de ene partner en 40% voor de Informatieblad. Ook kunt u afspreken dat (een deel van) het ouderdomspensioen dat vóór het huwelijk of geregistreerd
partnerschap is opgebouwd eveneens wordt verdeeld. Bijvoorbeeld het ouderdomspensioen dat is opgebouwd in de periode dat u ongetrouwd of ongeregistreerd samenwoonde.

2 Nabestaande pensioen

Naast de rechten op elkaars ouderdomspensioen bij scheiden, is er tevens een recht op omzetting van een deel van het nabestaandenpensioen in een bijzonder nabestaandenpensioen ten behoeve van de ex-partner. Deze regeling is vastgelegd in de PensioenWet. 

Een nabestaandenpensioen is een uitkering die iemand krijgt als zijn partner overlijdt. Dit kan bijvoorbeeld een nabestaandenuitkering zijn of een levensverzekering.

Als een partnerrelatie van een deelnemer aan een pensioenregeling eindigt door scheiding krijgt de gewezen partner van die deelnemer een bijzonder partnerpensioen. Dit is geregeld in de Pensioenwet (PW). Het bijzonder partnerpensioen is gelijk aan het pensioen dat de deelnemer zou krijgen wanneer op de datum van scheiding het dienstverband zou zijn beëindigd.

Er zijn 2 soorten nabestaandenpensioen:

Nabestaandenpensioen op opbouwbasis

U bouwt ieder jaar kapitaal op. Het recht op het opgebouwde nabestaandenpensioen vervalt niet. Ook niet bij ontslag bijvoorbeeld of als u stopt met betalen van de premie. 
Nabestaandenpensioen op risicobasis

Bij dit nabestaandenpensioen bestaat het risico dat de nabestaande geen uitkering krijgt. Overlijdt u op het moment dat u in loondienst bent? Dan ontvangt uw partner een uitkering. Wordt u werkloos en overlijdt u tijdens deze periode van werkloosheid? Dan heeft uw partner geen recht op een nabestaandenpensioen van uw ex-werkgever.

Hoogte nabestaandenpensioen

De hoogte van het aanvullend nabestaandenpensioen is meestal gekoppeld aan het ouderdomspensioen. En is afhankelijk van uw salaris en het aantal maximaal te bereiken dienstjaren. Overlijdt u voordat u de pensioenleeftijd bereikt? Dan tellen de jaren tussen het moment van overlijden en de oorspronkelijke pensioenleeftijd mee voor de berekening.

Nabestaandenpensioen voor ex-partner

Bij een echtscheiding krijgt de ex-partner een deel van het opgebouwde nabestaandenpensioen. Het gaat dan om het deel dat voor de scheiding is opgebouwd. Dit wordt het bijzonder nabestaandenpensioen genoemd. Een eventuele nieuwe partner ontvangt het deel dat is opgebouwd na de scheiding.

3 Conversie

Bijzonderheden ouderdomspensioen: conversie

Echtgenoten kunnen afspreken dat het gedeelte van het ouderdomspensioen waar de andere echtgenoot recht op heeft, samen met het bijzonder nabestaandenpensioen wordt omgezet in een eigen pensioenrecht van de andere echtgenoot. Dit heet conversie. Het gevolg van conversie is dat de andere echtgenoot een geheel zelfstandig pensioenrecht verkrijgt dat niet meer afhankelijk is van de echtgenoot die het heeft opgebouwd maar zal worden uitgekeerd vanaf het moment waarop de andere echtgenoot zelf 65 jaar wordt.

Als u voor conversie (wat omzetting betekent) kiest, kiest u ook voor een andere verdeling. Bij conversie wordt het deel van het ouderdomspensioen van de andere ex-partner (die het pensioen heeft opgebouwd), samen met het bijzonder nabestaandenpensioen (indien van toepassing) voorgoed omgezet in een eigen ouderdomspensioen.

Dit is de ‘eigen aanspraak op ouderdomspensioen’ voor degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, gekoppeld aan het leven en de leeftijd van deze persoon.

De ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd, ontvangt na de conversie vanaf de pensionering het niet omgezette deel van het huwelijks- of partner schapsouderdomspensioen. Na overlijden van de ex-partner die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, krijgt de ex-partner die het pensioen zelf heeft opgebouwd na conversie niet opnieuw het hele ouderdomspensioen.

Als de ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd overlijdt, houdt de andere ex-partner na conversie het eigen recht op ouderdomspensioen.

Er bestaat na conversie geen recht meer op bijzonder nabestaandenpensioen.

Afspraken over conversie moeten zijn vastgelegd in de huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden of in het scheidingsconvenant.

Gevolgen van conversie

Een gevolg van conversie is, dat de pensioenregeling van de ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd, op dezelfde manier geldt voor de ander. In de pensioenregeling staat bijvoorbeeld of het pensioen in maandelijkse termijnen of in kwartaaltermijnen wordt uitbetaald. Dat geldt dan dus ook voor de ‘eigen aanspraak op ouderdomspensioen’ van de ex-partner die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd.

Conversie heeft voor- en nadelen

Een voordeel voor beide ex-partners is, dat de band tussen hen definitief is verbroken. Degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, heeft een ‘eigen aanspraak op ouderdomspensioen’.

Een nadeel van conversie voor de vereveningsgerechtigde is dat hij of zij bij het overlijden van de ex-partner vóór de eigen pensioendatum, zonder enig inkomen van of via de ex-partner komt te zitten, want ook een eventuele alimentatie stopt. Hij of zij moet dan tot aan de eigen pensioendatum zèlf in het onderhoud kunnen voorzien.

Een nadeel voor degene die het pensioen heeft opgebouwd, is dat hij of zij bij het overlijden van de ex-partner niet meer het volledige ouderdomspensioen krijgt.

Nota bene

Conversie is alleen mogelijk als de pensioenuitvoerder met uw verzoek instemt. Is uw verzoek door de pensioenuitvoerder geaccepteerd, dan is de conversie definitief en kan dit niet meer worden teruggedraaid. Conversie is alleen mogelijk bij echtscheiding of beëindiging van geregistreerd partnerschap.

4 Pensioenfonds over scheiding informeren

Melden van pensioenafspraken na scheiding

De afspraken die door de echtgenoten zijn gemaakt over de verdeling van het ouderdomspensioen moeten binnen twee jaar na de echtscheiding worden doorgegeven aan de betrokken pensioenfondsen. Als de afspraken niet binnen deze termijn worden doorgegeven aan het pensioenfonds blijft het recht op uitkering bestaan maar moeten de echtgenoten de verdeling zelf uitvoeren.

De pensioenuitvoerder (pensioenfonds of verzekeraar) betaalt het ouderdomspensioen uit aan u en uw ex-partner.

Als de pensioenuitvoerder uitbetaalt, dan betaalt deze aan u en uw ex-partner de pensioendelen netto uit. Premies en belasting zijn hier al vanaf. De pensioenverdeling heeft voor u en uw ex-partner geen fiscale gevolgen. Behalve als u en uw ex-partner door de verdeling in een andere belastingschijf komen.

Het pensioen wordt niet altijd verdeeld. In de wet staat een ondergrens voor uitbetaling door de pensioenuitvoerder. Deze ondergrens wordt jaarlijks geïndexeerd. Moet de pensioenuitvoerder minder dan € 462,88 bruto per jaar (per 1 januari 2015) betalen aan de ex-partner die niet zelf het pensioen heeft opgebouwd? Dan geldt dit als klein pensioen en deze pensioenen worden niet verdeeld.

5 Hoe worden de pensioenaanspraken berekend?

De pensioenuitvoerder gaat voor de berekening van de verdeling van het pensioen uit van het ouderdomspensioen dat tussen huwelijks- of partnerschapssluiting en scheiding is opgebouwd. Hiervoor gelden wettelijke regels. De pensioenopbouw is niet alle jaren even groot.

Als iemand bijvoorbeeld vijftien jaar pensioen heeft opgebouwd, waarvan tien jaar tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap, is het niet automatisch zo, dat 10/15 deel van het pensioen wordt verdeeld. Verder is de wijze waarop bij de berekening van het ouderdomspensioen rekening wordt gehouden met het AOW-pensioen (franchise) niet bij elke pensioenregeling hetzelfde. Het is daarom heel moeilijk om zelf te berekenen hoe groot de gedeelde pensioenaanspraken zijn. U kunt dat het beste laten berekenen door de pensioenuitvoerder.

6 Verrekening van pensioenrechten door betaling van lijfrentepremies

Als de Wet verevening van pensioenrechten bij scheiding (Wet VPS) niet van toepassing
is of buiten werking is gesteld, kunnen pensioenaanspraken bij echtscheiding worden verrekend met een lijfrente.

Dit moet tussen de ex-echtgenoten onderling zijn afgesproken. Verrekening kan alleen met een lijfrenteverzekering, niet met een bancaire lijfrente.

Als de ex-echtgenoten een dergelijke constructie afspreken:

  • is de koopsom aftrekbaar als onderhoudsverplichting, onder de noemer persoonsgebonden
    aftrek, in box 1 bij de echtgenoot die zijn pensioenaanspraken moet verrekenen;
  • worden de termijnen bij de ontvangende ex-echtgenoot progressief belast in box 1.